جراحی زیبایی بینی مانند هر اقدام بالینی دیگری ممکن است با عوارض ناخواسته ای همراه باشد که بروز عفونت یکی از موارد آن به شمار می رود . اگر پس از جراحی متوجه افزایش غیرعادی درد ، قرمزی رو به گسترش یا ترشحات غیرطبیعی شدید ، بررسی بالینی سریع وضعیت توسط پزشک معالج اهمیت زیادی دارد . عفونت بعد از عمل بینی اگرچه پدیده ای نسبتا نادر است ، اما تشخیص زودهنگام و پیگیری به موقع آن مانع از آسیب به بافت های نرم و گرافت های غضروفی پیوندی می شود . در این مطلب علمی به بررسی شیوع واقعی ، نشانه های هشداردهنده ، روش های تشخیص و راهکارهای درمانی استاندارد می پردازیم .
آیا عفونت بعد از عمل بینی شایع است ؟
بر اساس شواهد و مطالعات بالینی در جراحی پلاستیک ، نرخ بروز عفونت پس از رینوپلاستی اولیه نسبتا کم بوده و در منابع معتبر پزشکی معمولا رقمی بین ۰ . ۲ تا ۲ درصد گزارش می شود .
با این حال ، میزان حساسیت بافت ها برای همه بیماران یکسان نیست . در جراحی های ترمیمی ( رینوپلاستی ثانویه ) یا عمل هایی که نیازمند پیوند غضروف دنده ، گوش و پروتزهای مصنوعی هستند ، به دلیل دستکاری بیشتر بافت ها احتمال بروز واکنش های عفونی مقداری افزایش می یابد .
علائم عفونت بعد از عمل بینی چیست ؟
عفونت پس از جراحی با نشانه های مشخصی همراه است که اصلی ترین مشخصه آن ، تشدید علائم به جای روند بهبودی تدریجی با گذشت زمان است :
- افزایش تدریجی یا ناگهانی درد : دردی که پس از روزهای اولیه به جای تسکین ، مداوم ، ضربان دار و شدیدتر می شود .
- ترشحات چرکی و بدبو : خروج مایعات غلیظ زردرنگ ، سبز یا شیری همراه با بوی نامطبوع از سوراخ های بینی یا اطراف خطوط بخیه .
- قرمزی و احساس داغی گسترش یابنده :** افزایش وسعت التهاب و احساس حرارت موضعی در پوست بینی که رو به وخامت می رود .
- تب و علائم عمومی بیماری :** افزایش دمای بدن به ویژه زمانی که با بی حالی ، لرز یا سردرد مداوم همراه شود .
- تورم نامتقارن و سفت :** ایجاد برآمدگی های موضعی ، سفتی غیرعادی یا التهاب شدید در یک ناحیه خاص از پره ها یا پل بینی .
تفاوت علائم طبیعی بعد از عمل با عفونت بینی
وجود تورم ، احساس سنگینی ، کبودی های اطراف چشم و خروج مقادیر اندک خونابه رقیق در روزهای نخست پس از جراحی یک پاسخ دفاعی و فیزیولوژیک کاملا طبیعی است . این علائم اولیه پس از چند روز روندی کاهشی پیدا می کنند ، هرچند جذب کامل ورم ها نیازمند چند ماه زمان خواهد بود .
معیار اصلی تمایز این دو وضعیت ، سیر زمانی تغییر علائم است . در روند طبیعی ترمیم ، میزان ناراحتی و علائم ظاهری روز به روز ملایم تر می شود ، اما در شرایط عفونی ، نشانه هایی مثل درد موضعی ، حرارت پوست و ترشحات مجددا شعله ور می گردند .
جهت دریافت مشاوره با دکتر طهماسبی فرم ذیل را پر کنید.
چه عواملی خطر بروز عفونت را افزایش می دهند ؟
عوامل رفتاری و زمینه ای متعددی می توانند مسیر ورود باکتری ها را هموار کرده یا سیستم ایمنی موضعی را تضعیف نمایند :
- دستکاری مداوم حفرات بینی و خطوط برش با دست های آلوده یا اشیای غیربهداشتی
- ابتلا به بیماری های متابولیک زمینه ای مانند دیابت کنترل نشده که سرعت ترمیم زخم را کاهش می دهد
- مصرف دخانیات و نیکوتین به دلیل کاهش اکسیژن رسانی و اختلال در خون رسانی مویرگی
- سابقه جراحی های متعدد بینی و وجود بافت اسکار فیبروتیک وسیع در موضع عمل
عفونت بعد از عمل بینی چه لایه هایی را درگیر می کند ؟
عفونت ها با توجه به عمق نفوذ و ساختار تحت تاثیر ، به دسته های متفاوتی تقسیم می شوند :
عفونت سطحی در محل برش ها و بخیه ها
درگیری در لبه های پوستی برش های خارجی که معمولا با رعایت بهداشت و پمادهای موضعی به راحتی قابل کنترل است .
عفونت بافت نرم و پوست ( سلولیت )
گسترش التهاب به لایه های زیرجلدی که خود را با تورم شدیدتر ، قرمزی منتشر و درد لمسی نشان می دهد و نیازمند درمان سیستمیک است .
عفونت غضروف و تیغه میانی ( کندریت یا آبسه سپتوم )
نفوذ عوامل عفونی به اسکلت غضروفی که از موارد جدی به شمار می رود و برای جلوگیری از تغییر فرم اسکلت بینی باید بی درنگ توسط جراح مدیریت شود .
روش های تشخیص بالینی عفونت
ارزیابی وضعیت عفونت صرفا در حیطه صلاحیت پزشک معالج قرار دارد . پزشک ابتدا محل زخم ها ، الگوی تورم و ماهیت ترشحات را معاینه می کند . در صورت مشاهده ترشحات مشکوک ، نمونه برداری آزمایشگاهی و کشت ترشحات برای تشخیص دقیق سویه باکتریایی و آنتی بیوتیک هدفمند انجام می شود . همچنین در موارد مشکوک به درگیری های عمقی ، داخل حفرات بینی با ابزارهای رینوسکوپی به دقت بررسی می گردد .
درمان عفونت بعد از عمل بینی چگونه انجام می شود ؟
رویکرد درمانی بر اساس شدت و موقعیت درگیری تعیین می شود . در مراحل اولیه ، استفاده از دوره های آنتی بیوتیک خوراکی یا وریدی متناسب با نظر پزشک تجویز می شود که مصرف دقیق و تکمیل دوره دارویی برای ریشه کن شدن کامل عامل بیماری زا الزامی است .
در صورتی که تجمع موضعی چرک یا آبسه در زیر پوست یا روی تیغه بینی شکل گرفته باشد ، تخلیه بهداشتی مایع توسط جراح انجام می گیرد تا فشار مکانیکی از روی بافت های غضروفی برداشته شده و جریان خون بافتی احیا گردد .
چگونه خطر عفونت بعد از جراحی بینی را کاهش دهیم ؟
رعایت مراقبت های اصولی در دوره نقاهت ، احتمال بروز عوارض عفونی را به حداقل می رساند :
- شستشوی اصولی دست ها با صابون پیش از هرگونه تعویض چسب یا تماس با صورت
- شستشوی منظم مجاری بینی با سرم نرمال سالین استریل بر اساس برنامه تجویزی جراح
- پرهیز کامل از دستکاری پوسته های داخلی با گوش پاک کن یا ناخن
- اجتناب از مصرف دخانیات و قلیان تا زمان ترمیم کامل بافت های مخاطی
- خودداری از مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک ها و پایبندی به نسخه اختصاصی پزشک معالج
چه زمانی باید فورا به پزشک مراجعه کرد ؟
در صورت مشاهده علائمی نظیر تب بالا ، تشدید ناگهانی و غیرقابل تحمل درد ، خروج مایعات چرکی و بدبو ، یا احساس فشار و تورم سفت و فزاینده در ناحیه تیغه بینی ، لازم است در سریع ترین زمان ممکن با جراح بینی معالج تماس گرفته یا به مراکز درمانی مراجعه فرمایید .
